مفهوم الفصاحة و أنواعها عند الجاحظ من خلال کتاب البیان والتبیین

نویسندگان

علی گنجیان خناری

فرشته فرضی شوب

چکیده

عالج الجاحظ قضیة الفصاحة بصورة واسعة فی کتابه البیان و التبیین و ربط بینها و بین مختلف المواضیع من الخطابة، و البیان، و البلاغة؛ وعدّ لها أنواعا من: فصاحة المتکلم و فصاحة الحروف و الکلمة و الکلام، کما ذکر معاییر للفصاحة لم یسبقه إلیها أحد والتی تستعمل إلی الیوم مقیاسا لتمییز الفصیح من غیره. یهدف هذا المقال إلی البحث عن مقاییس الفصاحة عند الجاحظ عن طریق استخراج و لمّ الأفکار المبعثرة فی ثنایا الکتاب وعما إذا کانت هذه المقاییس مقتصرة علی صفات تتعلق بالمتکلم والکلمة و الکلام- کما یدعی البعض-  أم أنها جاءت متأثرة بعوامل أخری أهملها الباحثون؟  أخرج الجاحظ الفصاحة من أن تکون فرعا من فروع علم البلاغة و اعتبرها علما قائما بذاته له معاییره و مقاییسه؛ و أدخلها فی نطاق أوسع من سلامة اللسان و صحة التعبیر و هو النظر إلی مقتضی حال المتکلم و المخاطب و الظروف المسیطرة علی إبلاغ الخطاب أو النص.

Sign up for free to access the full text

اگر عضو سایت هستید لطفا وارد حساب کاربری خود شوید

منابع مشابه

تعرُّف الجاحظ خلال نثره؛ البیان و التبیین

هو ابوعثمان عمرو بن بحر الجاحظ من الادباء الشهیر فی القرن الثالث للهجرة. انّه حُظِی بذکاء وافر و مثابرةٍ فی العمل، و استمدَّ ببیئة مولده الجغرافیة أی البصرة الّتی کانت میناءَ تجاریةً تَتَجوّل فیه الاجناسُ المختلفة و مذاهبُ شتّی و الاَلسنَةُ المتنوعة، و أیضا وقوعُه فی موقع تاریخی خاص أی عصر ازدهار الحکومة العباسیة و رفعتها خاصةً عصر مأمون و هو عصر نشأة الثقافة الاسلامیةِ. سنحت لـلجاحظ فرصةُ خلق المعالم الادبیةِ علی ال...

متن کامل

منابع من

با ذخیره ی این منبع در منابع من، دسترسی به آن را برای استفاده های بعدی آسان تر کنید


عنوان ژورنال:
اللغة العربیة و آدابها

ناشر: پردیس قم دانشگاه تهران

ISSN 1735-9767

دوره 9

شماره 4 2013

میزبانی شده توسط پلتفرم ابری doprax.com

copyright © 2015-2023